— Асқар, ұста оны. Қазір!
Ерланның даусы сондай қатқыл шықты, тіпті жол шетінде тұрған адамдар да жалт қарады. Әжейдің жүзі қызарып, артынан әп-сәтте ағарып кетті. Қолдары дірілдеп, көзі алақтап қалды.
— Не дейсің, балам? — деді ол әлсіз күлімсіреп. — Бұл жай ғана қызанақ қой…
Бірақ Ерлан күлімдеген жоқ. Ол қызанақты саусақтарының ұшымен, ерекше сақтықпен ұстап тұрды. Сәл қысып қалғанда, жұқалтаң қабығы сарт етіп жарылды. Ішінен жылтыраған кішкентай бір зат көрінді.
— Асқар, бұл жай қызанақ емес, — деді Ерлан төмен дауыспен. — Қарашы.
Асқар еңкейіп қарады да, бәрі анық болды. Бұрын бейкүнә болып көрінген жәшік — енді айғаққа айналды. Ерлан көкөністерді бір-бірлеп шығара бастады. Әрбірінің астында бір оғаштық бар еді: қуыстар, қос қабат, кішкентай қапшықтар.
Асқар бірден бәрін түсінді.
— Әже… сіз не істегеніңізді түсінесіз бе?
Әжей үндемеді. Демі үзіліп, көзі жан-жаққа жылдам жүгіріп, қашар жол іздегендей болды. Сосын баяу басын төмен салып, сыбырлап айтты:
— Менде басқа амал болған жоқ…
Ол сөздер ауада ілініп қалғандай ауыр естілді.
— Кім сізге бұйырды бұны істеуге? — деді Ерлан. — Кім?
— Мен білмеймін… аттарын да естімедім. Бір түнде келіп, қақпамды қақты. “Көмектеспесең, ұлыңды көрмейсің” деді. Ол ауырып жатыр, балам. Уәде берді – дәрі, ақша, бәрін алып келеміз, тек базарға мына көкөністерді алып шық деді.
Көзінен жас ыршып кетті.
— Мен тек оны аман алып қалғым келді…
Асқар Ерланға қарады. Қатаң жүзінің ар жағынан аяушылық жылт етті. Ана махаббатының алдында тіпті заң да қауқарсыз сияқты еді.
Бірақ тәртіп — заң бар.
Олар қосымша наряд шақырды. Патруль көлігі келгенше, әжей орындықта қимылсыз отырды. Айналасына жұрт жиналып, күбірлеп қарап тұр. Ешкім сенбеді: мына жүзі жылы, қолы қалтырап тұрған әже — бір қарағанда күнәсіз жан — осындай сыр жасырып келгеніне.
— Мен ішін ашқан жоқпын, — деді ол баяу, — не бар екенін білмеймін. “Ашсаң — ұлыңды көрмейсің” деді. Апта сайын келіп, жәшіктерді алып кететін, жаңасын тастап кететін. Мен тек күлген болдым… үнсіз саттым.
Ерлан күрсінді.
— Сіз өте қауіпті адамдарға көмектесіпсіз, әже.
— Білем, — деді ол әлсіз дауыспен. — Бірақ егер сіз менің ұлымның көзін көрсеңіз, дәріні алғаш бергенімде қалай жылағанын… бәлкім, сіз де солай істер едіңіз.
Асқар басын шайқады. Оның өмірі ақ пен қарадан тұрса, әжейдің тағдыры — сұр бұлттың ішінде еді.
Әжей еш қарсылық көрсетпеді. Оны көлікке отырғызғанда, ол тек артына бұрылып, сыбырлап айтты:
— Бақшама қараңдаршы… гүлдерім бар еді. Нағыз гүлдер. Бәрі лас емес қой.
Есіктің металл дыбысы ауыр үкім сияқты жаңғырып шықты.
Бірнеше сағаттан кейін бөлімше тынышталып қалды. Ерлан үстел басында суреттерге қарап отырды: кесілген көкөністер, ұсақ пакеттер, мөрлер. Бірақ ойы басқа жақта — әлгі дірілдеген дауыс, шаршаған көз.
Асқар кіріп келді, шаршаған түрімен:
— Бірдеңе білдім. Ұлы бар екен. Оңтүстіктегі ауруханада жатыр. Ауыр дерт. Дәрілері өте қымбат.
Ерлан басын қолына қойды.
— Демек, өтірік айтпаған екен.
— Иә. Бірақ оны пайдаланғандар — үлкен топ. Тергеу ертең басталады.
— Ал өзі ше?
— Прокурор шешеді. Мүмкін, қарттар үйіне жібереді. Ол түрмеге тым кәрі.
Бір сәт үнсіздік орнады. Сағаттың тықылы ғана естілді.
Ерлан терезе жаққа барып, үстел үстіндегі шынайы қызанақты қолына алды — базардан әкелінген. Аздап тістеп көріп, қышқыл, табиғи дәмін сезді. Сол дәм — мүмкін, әлгі әжейдің көптен ұмытқан дәмі еді.
— Асқар, білесің бе, — деді Ерлан терең дем алып, — кейде жамандықтың бетінде үмітсіздік тұрады. Ал үмітсіздіктің бетінде — ананың бейнесі.
Асқар үндемеді. Тек шамды өшіріп, бөлмені жартылай қараңғылыққа батырды. Сыртта жаңбыр жауа бастады — баяу, бірақ тұрақты. Қала көшелерін, көз жасын, күнәларды жуып жатқандай.
Ал қала сыртындағы бір шағын бақта әжейдің гүлдері әлі өсіп тұрды. Олар заңды, әділетті, күнәні білмейтін. Тек үнсіз өм
